MAATREGELEN VERZACHTEN OF NIET? (2)

De Zuid Koreaanse aanpak

Op 20 januari 2020 ontdekte men het eerste Corona geval in Zuid Korea. Op 19 februari kwamen er 20 bij, op 20 februari nog eens 58 en op 21 februari waren er al 346. Deze enorme stijging werd toegeschreven aan “Patiënt 31” een 61-jarig lid van de Zuid Koreaanse Shincheonji Church of Jesus the Temple of the Tabernacle of the Testimony church in de stad Daegu. Op de piek, 29 februari, ontdekte men 909 nieuwe gevallen. Op 11 maart bereikte de uitbraak haar top met een totaal van 7.362 gevallen. Een week later was het aantal nieuwe gevallen de helft van de week er voor. Vier dagen later was het aantal nieuwe gevallen opnieuw met de helft gedaald, de volgende was het aantal nieuwe gevallen weer de helft minder. Van het begin af aan realiseerden de Zuid Koreanen zich, men had dat van de Chinezen geleerd, dat de manier waarop het virus zich verspreide gebeurde via een exponentiële curve. Dit betekende dat het aantal besmettingen zich binnen een beperkt aantal dagen, drie of vier, verdubbelde. Het is dan zaak de verspreiding zodanig te verstoren dat de exponentiële groei wordt omgebogen in een exponentiële afname. Men noemt dit het afflakken van de curve, de curve moet dus horizontaler gaan lopen om daarna naar beneden af te buigen. Hoe men dit voor elkaar kreeg zonder lock-down is een knap staaltje werk.  Voor de goede orde Zuid Korea is qua oppervlakte ongeveer twee en een half keer zo groot als Nederland en qua bevolking drie maal zo groot. Met andere woorden men kan beide landen heel goed met elkaar vergelijken.

Les 1: Grijp razendsnel in, vóór dat er van een crisis sprake is.

Binnen een week nadat het eerste Corona geval in Zuid Korea was vastgesteld was er een bijeenkomst van Zuid Koreaanse overheidsfunctionarissen met vertegenwoordigers van diverse medische bedrijven. De overheid drong er bij het bedrijfsleven op aan om onmiddellijk te beginnen met het ontwikkelen van massa-productie voor coronavirus test kits. Binnen twee weken werden er dagelijks duizenden test kits gefabriceerd. Het land produceert nu 100.000 test kits per dag. Men onderhandelt met ruim 20 landen voor export van deze kits. Men legde ook binnen de kortste keren strenge noodmaatregelen op aan de stad Daegu, een stad van 2,5 miljoen inwoners waar de besmetting razend snel om zich heen had gegrepen via een besmet lid van een lokale religieuze secte Patiënt 31). Men heeft nooit kunnen uitvinden waar Patiënt 13 besmet is geworden. Vooral het snel kunnen ontdekken van waar de eerste besmetting vandaan kwam stelde de autoriteiten in staat snel te handelen. In tegenstelling tot bij Europeanen en Amerikanen konden de autoriteiten ook snel de Zuid Koreanen er van overtuigen hoe gevaarlijk de virus-uitbraak was. De uitbraak van het Middle East respiratory syndrome (MERS), een ziekte die aan 38 Zuid Koreanen het leven kostte, lag ij het publiek nog vers in het geheugen.

Men gaat er van uit dat het coronavirus een incubatietijd van vijf dagen heeft, vaak gevolgd door een periode met milde symptomen die door de patient vaak wordt aangezien als een verkoudheid. Gedurende deze periode is het virus echter buitengewoon gemakkelijk overdraagbaar. Dit patroon creëert een gat van een week of twee voordat de uitbraak zichtbaar wordt. Wat er uitziet als een handvol gevallen kunnen er honderden zijn; wat er uit ziet als honderden kunnen er duizenden zijn. Zulke karakteristieken van het virus kunnen de traditionele aanpak van lock-down en isolatie ineffectief maken. Zodra de uitbraak daar is werkt de oude tactiek om het virus te stoppen niet meer.

Les 2. Test in een vroeg stadium, test vaak en veilig

Zuid Korea testte tot eind maart ongeveer 300.000 testen uit, dat is per hoofd van de bevolking 40 keer meer dan de V.S. deed. “Testen is van levensbelang, het leidt tot vroege detectie en dat is cruciaal om de verspreiding van het virus te blokkeren,” verklaarde Kang Kyung-wha, Zuid Korea’s minister van buitenlandse zaken in een interview met de BBC. Zuid Korea wordt soms afgeschilderd als een land dat op het nippertje een catastrofe heeft verhinderd. In feite is dat niet helemaal waar, aanvankelijk werd deze regering juist verweten dat ze veel te laks optrad. Haar benadering met rigoureus testen was een poging om de klok terug te draaien van een situatie die al uit de hand dreigde te lopen. Om te voorkomen dat de ziekenhuizen en klinieken bedolven zouden worden opende men met bliksemsnelheid 600 testcenters om zo veel mogelijk mensen te testen voor dat ze echt ziek werden. Verder zorgde men er voor dat gezondheidsmedewerkers zo veilig mogelijk konden werken door de kans op contacten met besmette mensen zoveel mogelijk te minimaliseren. Zo waren er bijvoorbeeld al in een vroeg stadium meer dan 50 doorrij stations. Te testen mensen krijgen een vragenlijst die later gebruikt kon worden bij het traceren van contacten. Het hele testproces duurde 10 minuten, de uitslag volgde binnen enkele uren per telefoon. Er waren ook talloze walk-in-testcenters waar men zo binnen kon lopen. Buitenlandse bezoekers zijn verplicht om een app te downloaden die hen begeleidt in het geval men coronaziekte symptomen ondervindt. Kantoren, hotels en andere grote gebouwen gebruiken camera systemen om mensen met koorts te ontdekken en restaurants checken iemands temperatuur voor dat hij of zij toegelaten wordt.

Les 3: Check iemands contacten in geval van besmetting, isoleer hen die besmet zijn en controleer zo veel mogelijk op naleving

Als iemand positief test gaan gezondheidsmedewerkers de laatste contacten van de patiënt na. Indien nodig worden contacten getest en, wanneer nodig, in isolatie geplaatst. Op deze manier kan een eventuele besmetting vroegtijdig onderkent worden. Men snijdt als het ware het virus uit de maatschappij weg zoals een chirurg een blinde darm verwijderd.

Zuid Korea had al tijdens de MERS epidemie in 2015 middelen en methodes ontwikkeld om via contact-tracing de ziekte onder controle te krijgen. Men gebruikte daar toen middelen voor zoals controle op cameraveiligheidssystemen, credit card gegevens en zelfs GPS gegevens van autos en telefoons. Koreaanse wetten met betrekking tot privacy en sociale zekerheid werden voor deze doelen aangepast zodat ze geen vertragingen konden veroorzaken. Tijdens de corona uitbraak kon, vanwege het grote aantal besmettingen, het track en trace systeem het bij tijd en wijle niet bijhouden. Men vulde het systeem toen aan men grootscheepse informatieberichtgeving in de media. Zuid Koreaanse telefoons gaan trillen als iemand in de buurt van besmette personen komt. Websites en smart telefoons apps geven vaak van uur tot uur, of soms zelfs van minuut tot minuut, tijdlijnen van het reisgedrag van besmette personen weer, zoals welke bus zij namen, waar zij op of uitstapten en zelfs of zij mondkapjes dragen of niet. Mensen die denken met een besmet persoon in contact te zijn geweest zijn verplicht dit aan de autoriteiten te melden. Mensen die in zelf-quarantaine zitten moeten verplicht een app downloaden die de autoriteiten meldt als ze zich buiten de quarantaine locatie begeven. De boete op overtredingen bedraagt $2.500 per geval. De Zuid Koreanen hebben in het algemeen het verlies van privacy beschouwd als wisselgeld voor een veiliger leven.

Door snelle identificatie van besmettingen, snel behandelen van infecties en het afzonderen van milde gevallen van besmetting hebben de Zuid Koreanen de coronavirus uitbraak niet alleen in de kiem gesmoord, maar ook het aantal dodelijke slachtoffers tot een minimum kunnen beperken. Op 1 maart 2020 overleed het eerste slachtoffer, op 1 mei stond het dodental op 250.

Les 4. Schakel de hulp van het publiek in

Zuid Korea had eenvoudigweg niet voldoende werkers in de gezondheidssector of lichaamstemperatuurscanners om iedereen te controleren, dus moest de gewone burger meehelpen. Om dit te ondersteunen begon men een massieve publiekscampagne en ging daar de gehele crisisperiode mee door. Het publiek werd volledig ingeschakeld om al datgene te doen dat het beoogde doel, het indammen van het virus, bereikt kon worden. Televisiestations, stations van treinen en ondergrondse, busstations en telefoonproviders herinnerden het publiek voortdurend op het dragen van mondkapjes en het afstand bewaren. De aanpak van de berichtgeving aan het publiek creëerde een soort algemeen idee belang. Opiniepeilingen lieten zien dat de inspanningen van de overheid door het grote publiek onderschreven werden en tot weinig paniek of hamsteren had geleid.

Is het Koreaanse model in andere landen toepasbaar?

Op de keper beschouwd zijn de Koreaanse successen, de toegepaste methoden en de manier om het publiek binnen te houden niet buitengewoon moeilijk of duur. Een deel van de technologie is zelfs buitengewoon laagdrempelig zoals mondkapjes, rubber hand-schoenen en katoensticks. Van de zeven landen die in de beginfase ernstiger getroffen waren zijn er vijf rijker dan Zuid Korea. Experts menen dat er drie hoofdredenen zijn waarom het zo moeilijk is een zo gemakkelijk programma van virusindamming in Westerse landen vanaf de start uit te voeren. In de eerste plaats is er de politieke wil. Veel regeringen aarzelen met zaken die te malen hebben met beperking van vrijheden, dan is er de publieke wil. Sociaal vertrouwen in Zuid Korea is groter dan in de meeste andere landen. Men is bang voor populisten en polarisatie. Tijd is echter de grootste uitdaging. Het is de vraag of in een later stadium landen zoals Italië, Spanje, Engeland maar ook de V.S. niet te maken krijgen met grove verwijten aan de politiek waarom men het zo ver heeft laten komen. Angst is nu eenmaal een slechte raadgever.

Dirk J. Barreveld

Tilburg, 6 mei 2020